15, మే 2020, శుక్రవారం

జీర్ణవస్త్రం

వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ
నవాని గృహ్ణాతి నరోఽపరాణి
తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణాని
అన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ

మానవుడు జీర్ణమైన వస్త్రాన్ని విడచి నూతన వస్త్రాన్ని ధరించినట్లే జీవుడు జీర్ణమైన దేహాన్ని విడచి నూతన దేహాన్ని ధరిస్తాడని గీతాచార్యుడు వివరించారు కదా. కానీ ఇక్కడ ఎంతో వయస్సు వచ్చి ముసలిదైపోయిన దేహం జీర్ణమైనది అంటే నమ్ముతాం కానీ చిన్న వయసులో ఉన్నవారి దేహంకూడా జీర్ణమైపోయిందంటే నమ్మబుద్ధి కాదు. ఇదే విషయాన్ని శ్రీగురుదేవుల ఆరాధనా మహోత్సవాలలో శ్రీదండి స్వామివారు విశ్లేషిస్తూ అది భౌతికంగా జీర్ణమవడం కాదని, ఆ శరీరంద్వారా అనుభవించవలసిన కర్మ ఎప్పుడు జీర్ణమైపోతుందో అప్పుడా జీవి శరీరాన్ని వదిలివేస్తాడని వివరించారు.

మనం వస్త్రాల ఉదాహరణే తీసుకుంటే ఒక నల్లచొక్కా నాలుగైదు రోజులు ధరించినా మాపు తెలియదు. అదే ఇతర రంగుల చొక్కాలు రోజంతా ధరించేసరికి మాసిపోతాయి. ఇక తళతళలాడే తెల్లని చొక్కా ఒక పూటకే మాసిపోతుంది. అలాగే పాపపు ఆలోచనలతో, నీచబుద్ధులతో కూడిన మానవుని కర్మ చిరకాలం జీర్ణమవకుండా ఉంటుంది. అందుకే 'పాపీ చిరాయుః' అంటారు. ఇక మంచిచెడుల మిశ్రమ బుద్ధితో ఉండే మానవులే మనలో ఎక్కువ శాతం ఉంటారు. ఇలాంటి వాళ్ళంతా ఏ ఎనభై తొంభై ఏళ్ళో జీవించి శరీరం శిధిలమవగానే మరొక శరీరాన్ని ధరించడానికి తరలిపోతారు.

మరి తెల్లని వస్త్రంలా నిర్మలమైన బుద్ధి కలిగి సంచరించే సత్పురుషులు వారి కర్మ త్వరగానే జీర్ణమైపోవడంతో చిన్న వయసులోనే దేహాన్ని చాలించేస్తారు. మన దగ్గర ఉండే వస్త్రాలలో మరో రకం కూడా ఉంటాయి ఇవి అత్యంత విలువైనవి. వీటిని ఏవో కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలకోసం కొనుక్కొని, ఆయా సందర్భాల్లో ధరించి, ఒకటి రెండు గంటలలోనే విప్పి మళ్ళీ భద్రపరచుకుంటాం. ఇలాంటి విలువైన వస్త్రాలలాంటి వారే కారణజన్ములు. వారిని భగవంతుడు ఏవో కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రమే లోకోద్ధరణ నిమిత్తంగా ఉద్భవింపచేస్తూ ఉంటాడు. వారు తాము వచ్చిన కార్యం త్వరత్వరగా ముగించుకుని తిరిగి కనుమరుగైపోతారు.

అయితే అలా అని త్వరగా వెళ్ళిపోయిన వారందరూ మహాత్ములనీ దీర్ఘకాలం జీవించిన వారందరూ పాపాత్ములనీ అనుకోవడానికి లేదు. పాపీ చిరాయు అన్నప్పటికీ చిరంజీవులైన మహాత్ములెందరో మన పురాణాలలోనే కాక ఇప్పటి కాలంలో కూడా దర్శనమిస్తారు. మళ్ళీ మన వస్త్రం పోలికకే వెళితే కొన్ని దివ్య వస్త్రాలు ఉంటాయి. అవి ఎంతకాలం అయినా మాయకుండా ఉంటాయి. మన సీతమ్మ అటువంటి వస్త్రాన్నే లంకలో ఉన్నంతకాలం ధరించింది. అలా ఎందరో మహాత్ములు తమ స్వార్థంకోసమో, దేహంమీద మోహంతోనో కాక కేవలం దీనజనోద్ధరణ కోసం నిస్వార్థంగా కొన్ని వందల, వేల సంవత్సరాల కాలం జీవించి తమ సుదీర్ఘ జీవితాలనంతా లోకకళ్యాణం కోసం త్యాగం చేశారు.

కాబట్టి ఎంతకాలం జీవించామన్నది ముఖ్యం కాదు. మన జీవితకాలంలో ఎంతభాగం సద్వినియోగం చేసుకున్నాం, ఎంత త్వరగా ఈ దేహంయొక్క అశాశ్వతత్వాన్ని గుర్తించి దీనిమీది మోహాన్ని వదిలించుకున్నాం అనేదానిపైనే మన జీవిత సార్థకత ఆధారపడుతుంది.

19, ఫిబ్రవరి 2020, బుధవారం

శత్రులు మిత్రులౌట

కమలములు నీట బాసిన 
కమలాప్తుని రశ్మి సోకి కమలిన భంగిన్ 
తమ తమ నెలవులు తప్పిన
తమ మిత్రులు శత్రులౌట తథ్యము సుమతీ!

కమలములు నీళ్లలో ఉన్నంతకాలం సూర్యుడు వాటికి మిత్రుడే. ఆయన ప్రకాశం సోకినకొద్దీ అవి మరింతగా విప్పారుతాయి. కానీ అవే పద్మాలు నీటినుండి బయటకు రాగానే ఆ సూర్యుని వేడికే కమిలిపోతాయి. అలాగే ఎవరు ఉండవలసిన స్థానంలో వారు ఉన్నప్పుడే మిత్రత్వం వర్ధిల్లుతుంది కానీ ఆ నెలవులు తప్పితే మిత్రులే శత్రువులుగా మారిపోతారని బద్దెనవారు వివరిస్తున్నారు. అలాగే మొసలి బలం గురించి చెబుతూ వేమన కూడా 'స్థానబలిమి కాని తన బలిమి కాదయా' అంటాడు. వారి వారి స్థానాలు మారేసరికి మిత్రత్వాలు, బంధుత్వాలూ కూడా ఎలా మారిపోతున్నాయో ఈ రోజుల్లో చూస్తూనే ఉన్నాం.

మరి మనకు కూడా ఆరుగురు శత్రువులు ఉన్నారు కదా! వాళ్ళే కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలు. వీటినే అంతశ్శత్రువులు అంటారు. బయటివాళ్ళెవరో మనకు శత్రువులుగా ఉండి మనను నాశనం చేయాలని చూస్తున్నారంటే అర్థం చేసుకోవచ్చు. కానీ మనలోనే ఉన్న ఈ గుణాలు మనల్ని నాశనం చేయాలని చూడటం కొంచెం విచిత్రమే. ఇది తాను కూర్చున్న కొమ్మను తానే నరుక్కోవటంలా అనిపిస్తుంది. అయితే మరి వీటికి మనతో శత్రుత్వం ఎందుకొచ్చింది? అది పోయి మిత్రత్వం కలగాలంటే ఏమి చేయాలో చూద్దాం. 

పైన చెప్పుకున్నట్లుగా మన స్థానాన్ని మనం విడిచిపెట్టడమే మిత్రులుగా ఉండవలసిన వాళ్ళు శత్రువులుగా మారటానికి కారణం. మన అసలు స్థానం ఏది? భగవంతుడే మనందరికీ నెలవు. ఆయనను విడిచిపెట్టడం వల్లనే మన స్థానబలం తగ్గి మనలోనే ఉన్న గుణాలు మనకు శత్రువులుగా మారడం, మనం వాటిని మన బలంతో జయించలేకపోవడం జరుగుతోంది. ఈ శత్రువులు మళ్ళీ మనకు మిత్రులుగా మారాలంటే మన స్థానానికి మనం చేరుకోవాలి, లేదా కనీసం ఆ దిశగా ప్రయాణం అయినా ప్రారంభించాలి. అప్పుడు మెల్లమెల్లగా ఆయా గుణాలు తమ శత్రుత్వాన్ని వదలి మనకు మిత్రులుగా మారిపోతాయి. కామక్రోధాది అరిషడ్వర్గం శమాది షట్కసంపత్తిగా మారిపోతుంది. అదెలాగో చూద్దాం.

కామం - మనకు దేనిమీదైనా కోరిక కలిగిందంటే ఇక అది తీరేవరకూ మనం ఏపని చేస్తున్నా ఆ వస్తువే మన ఆలోచనలలో మెదులుతూ ఉంటుంది. అది ఒక వస్తువైనా, సుఖమైనా, లేదా వ్యక్తి అయినా, మనకు ఆ కోరుకున్నది లభించేవరకు మనఃశాంతి ఉండదు. నిరంతరం దాని గురించే ఆలోచిస్తూ ఉంటాం. అదే మనం ఈ కామాన్ని భగవంతునివైపు మరల్చుకున్నామనుకోండి, అప్పుడు నిరంతరం ఆయన ధ్యాసే ఉంటుంది. శరీరం ఏ పని చేస్తున్నా మనస్సు మాత్రం నిరంతరంగా ఆ పరమాత్మతోనే రమిస్తూ ఉంటుంది. అదే ఉపరతి. 

క్రోధం - మనం కోరుకున్నది మనకు దక్కకపోయినా, లేదా మనం అనుకున్నట్లుగా జరగకపోయినా/ఎదుటివాళ్ళు ప్రవర్తించకపోయినా మనకు క్రోధం వస్తుంది. అయితే మనస్సుని భగవంతునివైపు మరల్చినప్పుడు ఈ క్రోధం ఎదుటివారిపై కాక మన ఆధ్యాత్మిక సాధనకు అడ్డువచ్చే మన ఇంద్రియాలు, గుణాలపైకి మరలుతుంది. అప్పుడే ఇంద్రియనిగ్రహం సాధించగలుగుతాం. ఆ బాహ్యేంద్రియ నిగ్రహమే దమము.

లోభం - లోభియైనవాడు తనకున్నదానిని ఎవరికీ పెట్టలేడు, తానూ అనుభవించలేడు. చేసే ప్రతి పనిలోనూ పిసినారితనం చూపిస్తూ ఏదో తప్పనిసరిగా చేస్తాడు తప్పితే అందులో ఆసక్తి  ఉండదు. మరి యితడు తన మనస్సును భగవంతునిపై లగ్నం చేసి ఆయన ప్రేమను కొద్దిగానైనా చూరగొన్ననాడు ఆ భగవంతునికి తాను చేసే సేవలన్నింటిలోనూ ఎంతో శ్రద్ధ కనబరుస్తూ ఇష్టంగా చేయటం తనకు తెలియకుండానే అలవాటు చేసుకుంటాడు.

మోహం  -  మోహమనే శత్రువుకు లోబడినవాడు తన భార్యాపిల్లలు కానీ, లేదా తనకు ఇష్టమైన ఏ వస్తువైనా కానీ ఒక్క క్షణం దూరమైనా తాను బ్రతకలేనట్లు ప్రవర్తిస్తాడు. అలాగే తాను లేకుండా తనవాళ్ళు బ్రతకలేరనీ భావిస్తాడు. అయితే ఈ మోహాన్ని మోహనాకారుడైన పరమాత్మ మీదకు మరల్చుకున్నవాడు చివరకు ఆ పరమాత్మ ఒక్కడే సత్యమని, ఈ జగత్తులో తక్కినవన్నీ జనించి గతించిపోయేవేనన్న నిజాన్ని గుర్తించి ఆ పరమేశ్వర ప్రసాదంగా ఎప్పటికప్పుడు తనకు ఇతర వ్యక్తులతో లేదా వస్తువులతో కలిగిన సంగమాన్ని, వియోగాన్ని కూడా సమదృష్టితో చూస్తూ ఎక్కడికక్కడ సమాధానపడతాడు.

మదం - మదం బాగా తలకెక్కినవాడు నా అంతవాడు లేడని విర్రవీగుతూ, ప్రతివారినీ అవమానిస్తూ, తన బలహీనతల గురించి అవతలివారు నిజం చెప్పినా అది తనకు ఘోర అవమానంగా భావిస్తూ, ప్రతీకారాగ్నిలో రగిలిపోతూ ఉంటాడు. కానీ యితడు పరమాత్మయొక్క అనంత శక్తిని గుర్తించి తననూ, ఈ సమస్త ప్రపంచాన్నీ నడిపించేది ఆ పరమాత్మే అన్న సత్యాన్ని అనుభవపూర్వకంగా ఎఱిగిననాడు ఆ మదమే మానావమానాలను సమదృష్టితో స్వీకరించగలిగే తితీక్షగా మారిపోతుంది.

మాత్సర్యం - మాత్సర్యం అనే దుర్గుణం కలిగినవాడు ఎప్పుడూ ఎదుటివ్యక్తి అభివృద్ధిని చూసి అసూయ చెందుతూ, మనసులో ఆ వ్యక్తి పతనాన్ని కాంక్షిస్తూ, బుద్ధితో అతని నాశనానికి ప్రణాళికలు రచిస్తూ, చిత్తంతో ఆ వ్యక్తి ఇంతకుముందు ఎప్పుడో చేసిన తప్పులన్నింటినీ నెమరువేసుకుంటూ, అహంకారంతో ఆ వ్యక్తికి హానికలిగేలా ప్రవర్తిస్తూ ఉంటాడు. అదే వ్యక్తి తన హృదయంలో భగవంతుని నింపుకున్నప్పుడు ఆ భగవంతునే సర్వ జీవకోటిలో దర్శిస్తూ, తన మనో బుద్ధి చిత్త అహంకారాలతో సదా సర్వులయొక్క అభివృద్ధినే కాంక్షిస్తూ తనకై ఏమీ ఆశించకుండా, ఎటువంటి మానసిక ప్రలోభాలకు లొంగకుండా ఉంటాడు. అటువంటి అంతరేంద్రియ నిగ్రహమే శమము.

మనకంటే బలవంతులెవరో మన ఆస్తిని ఆక్రమించారనుకోండి, మనం వారికంటే బలవంతులైనవారిని ఆశ్రయించి మన ఆస్తిని కాపాడుకోవాలని ప్రయత్నిస్తాం కదా! అలాగే మన మనస్సును ఆక్రమించిన శత్రువులను చూస్తూ సినిమా పాటలో శాస్త్రిగారు అన్నట్టు 'మనసుమీద వయసుకున్న అదుపు చెప్పతరమా?' అనుకుంటూ ఊరుకోకుండా ఆ మనస్సును అంతకంటే బలవంతుడైన భగవంతుని అదుపులోకి అర్పించగలిగితే ఆ స్థానబలంతో ఆ శత్రువులందరూ మనకు మిత్రులుగా మారిపోయి మన సాధన పురోగతి చెందటానికి ఎంతగానో సహకరిస్తారు.

7, జనవరి 2020, మంగళవారం

సమదృష్టి


దృషద్విచిత్రతల్పయోర్భుజంగమౌక్తికస్రజోర్-
-గరిష్ఠరత్నలోష్ఠయోః సుహృద్విపక్షపక్షయోః |
తృణారవిందచక్షుషోః ప్రజామహీమహేంద్రయోః
సమం ప్రవర్తయన్మనః కదా సదాశివం భజే ||

మనం జీవితంలో ప్రతిరోజూ ప్రతి విషయంలోనూ నాది పరాయిది, మిత్రుడు శత్రువు, గొప్పది తక్కువది, ఇష్టమైనది ఇష్టం లేనిది ఇలా భేదదృష్టితోనే చూస్తూ ఉంటాం. మెత్తటి పరుపులున్న పెద్ద మంచం కనిపిస్తే అదే సుఖం అనుకుంటాం. కటికనేలమీద పడుకోవాలంటే డీలా పడిపోతాం. మన మిత్రులు కనిపిస్తే ముఖం చేటంత చేసుకుంటాం, శత్రువులు కనిపిస్తే అదే ముఖం మాడ్చుకుంటాం. తెల్లగా ఉండేవాళ్ళు, పెద్దపెద్ద కళ్లుగలవారు, లావుగా లేనివారు ఇలా అందానికి కొన్ని నిర్వచనాలు మనమే చెప్పుకొని అలా కనబడినవారిని ఆరాధిస్తాం. దానికి వ్యతిరేక లక్షణాలతో ఉన్నవారిని ఆటపట్టించడమో ఈసడించుకోవటమో చేస్తాం. డబ్బు, అధికారం ఉన్నవాడిని అతిగా గౌరవిస్తాం, పేదవాడిని నెట్టివేస్తాం.

ఈ పైన చెప్పినవన్నీ మనలోనే మనకు తెలియకుండా అంతర్లీనంగా ఉన్న రాక్షస లక్షణాలు. మన పురాణాలలో కనిపించే అనేకమంది రాక్షసులలో ఇవే లక్షణాలు బహిరంగంగా కనిపిస్తాయి. అందులో అందరికంటే బలవంతుడు, దుర్మార్గుడు అయిన రావణుడు తాను సదాశివుని సేవించుకోవాలంటే ముందు తనకు ఎటువంటి దృష్టి అలవడాలో శివతాండవ స్తోత్రంలో భాగమైన పై శ్లోకంలో చెబుతున్నాడు. 'నాఽరుద్రో రుద్రమర్చయేత్' - రుద్రుడు కానివాడు రుద్రుని అర్చించరాదు - అనేది నియమం. అందుకే మనం శివాభిషేకం చేసుకోవాలంటే ముందుగా మహన్యాసంతో మనలో ప్రతి అంగంలో ఉన్న శివుని మనకు దర్శింపచేసి మన అసలు శివస్వరూపాన్ని మనకు గుర్తింపచేసి అప్పుడు కానీ మనకు అభిషేకానికి అనుజ్ఞ ఇవ్వరు.

మనం శివునిగా మారాలంటే ఆయన లక్షణాలను మనం ముందుగా అలవర్చుకోవాలి కదా. అవే ఈ శ్లోకంలో చెప్పబడ్డాయి. కఠిన శిలను విచిత్ర తల్పాన్ని, పాములదండను ముత్యాల హారాన్ని, మట్టిముద్దను శ్రేష్టమైన రత్నాన్నీ, శత్రువును స్నేహితుని, గడ్డిపోచలలాంటి కళ్లుగలవాడిని అరవిందనేత్రుడిని, సామాన్య ప్రజానీకాన్ని మహేంద్రుడిని సమదృష్టితో చూడటం ఆ శివుని లక్షణం. ఆ నీ లక్షణాన్ని నేనెప్పటికి అలవరచుకొని నీ సేవకు అర్హత సంపాదిస్తాను తండ్రీ! అని రావణుడు ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

మనం సాధారణంగా దారిద్య్రానికి కుచేలుడిని, ఐశ్వర్యానికి కుబేరుడిని ప్రతీకలుగా చెప్పుకుంటాం. మనకు అవకాశం వస్తే కుబేరుడితోనే స్నేహం చెయ్యాలనుకుంటాము కానీ కుచేలుడితో కాదు కదా! అలాగే పైన చెప్పిన జతలన్నింటిలో మనం రెండవ వాటినే ఎంచుకోవాలనుకుంటాం కానీ మొదటివాటిని కాదు. భగవంతుని దృష్టిలో ఆ భేదాలేవీ ఉండవు. పదహారు వేల తరుణులను పెండ్లాడగల సిరిగల దేవుడైన శ్రీకృష్ణునికి కుచేలుడు ప్రాణమిత్రుడు. అలాగే ఇల్లిల్లూ తిరిగి భిక్షాటన చేసుకొనే శివునికి కుబేరుడు ప్రాణమిత్రుడు.

కృష్ణుడు వెన్నముద్దలను ఎంత ఇష్టంగా తిన్నాడో మట్టిముద్దనూ అంతే ఇష్టంతో స్వీకరించాడు. శివుడు భక్తులందరూ సమర్పించిన నైవేద్యాలను ఎలా స్వీకరించాడో హాలాహలాన్ని కూడా అలాగే స్వీకరించాడు. ఒకరు పాములను దండలుగా ధరించినా మరొకరు ముత్యాల హారాలను ధరించినా, ఒకరి కుమారుడు గడ్డిపోచలలాంటి సన్నని కళ్లుగల వినాయకుడైనా ఇంకొకరి కుమారుడు అరవిందనేత్రుడైన మన్మథుడైనా శివకేశవుల స్నేహానికి ఇవేమీ అడ్డు కాలేదు. వారిద్దరిలో ఎటువంటి భేదదృష్టి లేదు. అసలు వారిద్దరికీ భేదమే లేదు.

మనం కూడా అన్నింటా అటువంటి సమదృష్టిని అలవరచుకొన్నప్పుడే ఆ పరమేశ్వరుని ఆరాధనకు యోగ్యులమౌతాము. అంతేకాని నిరంతరం సృష్టిలో ప్రతిదానిలో భేదభావాన్నే చూస్తూ, సాటి జీవులను హింసిస్తూ మనం ఎన్ని పూజలు చేసినా ఆ పరమాత్మ వాటిని స్వీకరించడు. ఈ సమదృష్టిని సాధించడమే యోగమంటే - సమత్వం యోగముచ్యతే.